Compensatie van het compensatiegat?

Sjoerd van der Vegt

Werknemers kunnen door een baanwissel premiecompensatie mislopen. Dit zogenoemde compensatiegat staat inmiddels nadrukkelijk op de politieke agenda. Minister Vijlbrief laat mogelijke oplossingen onderzoeken. Maar leidt ieder compensatiegat ook daadwerkelijk tot een pensioennadeel? Veel werkgevers krijgen te maken met de vraag.

Wanneer ontstaat een meldplicht?

De Wet toekomst pensioenen (Wtp) is op 1 juli 2023 in werking getreden. De Wtp verandert de manier waarop werknemers pensioen opbouwen.

Onder het oude pensioenstelsel bouwden deelnemers bij pensioenfondsen veelal pensioen op volgens de doorsneesystematiek. De premie was voor iedere deelnemer een gelijk percentage van de pensioengrondslag. Ook de pensioenopbouw was onafhankelijk van de leeftijd.

In het nieuwe pensioenstelsel geldt eveneens een gelijkblijvende leeftijdsonafhankelijke premie. De premie komt echter hoofdzakelijk ten goede aan het persoonlijke pensioenvermogen van de deelnemer. Deze wijziging kan bepaalde leeftijdsgroepen benadelen. Zij hebben in het verleden bijgedragen binnen de doorsneesystematiek. Na de overgang profiteren zij niet meer van die systematiek. Sociale partners kunnen daarom afspraken maken over compensatie.

Wie kan compensatie mislopen?

Compensatie wordt in beginsel toegekend aan werknemers die op het relevante moment deelnemer zijn aan de pensioenregeling. Een verandering in het deelnemerschap rond het transitiemoment kan daarom grote gevolgen hebben.

Een werknemer kan bijvoorbeeld vlak vóór de transitie uit dienst treden. Hij ontvangt dan mogelijk geen compensatie van zijn oude pensioenfonds. Bij zijn nieuwe pensioenfonds bestaat niet automatisch recht op vervangende compensatie.

Het omgekeerde kan zich ook voordoen. Een werknemer kan na de transitie overstappen naar een werkgever waarvan het pensioenfonds nog niet is overgestapt. Onder omstandigheden kan hij daardoor bij twee pensioenregelingen profiteren van compensatiemaatregelen.

De timing van een verandering kan dus aanzienlijke gevolgen hebben. In de praktijk speelt het mislopen van compensatie inmiddels ook een rol bij onderhandelingen over vertrekregelingen. Werkgevers merken dit in toenemende mate.

Meer weten over pensioencompensatie?

Sjoerd legt je graag uit wanneer een gemist compensatiebedrag wel en niet als pensioenschade kan worden gezien.

Contact opnemen

Politiek zoekt naar een oplossing

Tijdens het commissiedebat Pensioenonderwerpen van 10 september 2026 stond het compensatiegat nadrukkelijk op de agenda. Minister Vijlbrief heeft aangekondigd de regeringscommissaris transitie pensioenen om advies te vragen.

Daarbij gaat het niet alleen om de omvang van de groep die compensatie misloopt. Ook mogelijke oplossingen moeten worden onderzocht. Denk aan oplossingen tussen pensioenfondsen, een breder vangnet of mogelijkheden voor voortzetting van de pensioenopbouw.

Een eenvoudige oplossing ligt echter niet voor de hand. Een aanvullende compensatie moet immers worden gefinancierd. Een oplossing voor de ene groep kan daardoor gevolgen hebben voor andere deelnemers. Dat roept een vraag op die in de discussie soms onderbelicht blijft: welk nadeel moet eigenlijk worden gecompenseerd?

Praktische tips voor jouw overnameproces

Het ligt voor de hand om het bedrag aan gemiste compensatie als schade te zien. Toch is dat niet zonder meer juist.

Bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel kunnen deelnemers en gewezen deelnemers verschillende voor- en nadelen ondervinden. Bij pensioenfondsen kan bijvoorbeeld vermogen worden verdeeld bij het invaren. Ook een gewezen deelnemer kan daarvan profiteren. Wie alleen kijkt naar de gemiste compensatie, ziet daarom mogelijk slechts een deel van het financiële effect van de pensioentransitie.

De relevante vraag die een werkgever moet stellen is uiteindelijk: hoe ziet de pensioenpositie van de werknemer eruit mét en zonder de transitie?

Pas daarna kan worden beoordeeld of daadwerkelijk sprake is van pensioennadeel. Een gemist compensatiebedrag en pensioenschade zijn dus niet noodzakelijk hetzelfde.

Evenwichtigheid vraagt om een bredere blik

Evenwichtigheid speelt een belangrijke rol bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Dat betekent niet dat iedere deelnemer exact hetzelfde resultaat moet behalen.

Ook een eventuele oplossing voor het compensatiegat moet daarom in samenhang met de overige gevolgen van de transitie worden beoordeeld.

Wie betaalt bijvoorbeeld aanvullende compensatie voor iemand die vóór de transitie uit dienst is gegaan? Gaat die compensatie ten laste van andere deelnemers? En moet daarbij verschil worden gemaakt tussen iemand die vrijwillig vertrekt en iemand die zijn baan noodgedwongen verliest?

Een generieke oplossing kan daardoor nieuwe verschillen tussen deelnemers veroorzaken. Dit moet je als werkgever voorkomen. Dat verklaart ook waarom het politieke debat ingewikkelder is dan alleen de vraag hoe het gemiste compensatiebedrag kan worden aangevuld. Eerst moet duidelijk zijn welk nadeel daadwerkelijk resteert.

Niet ieder compensatiegat leidt per saldo tot een pensioenadeel

Het compensatiegat is een reëel aandachtspunt bij de pensioentransitie. Vooral rond een baanwissel kunnen werknemers aanzienlijke compensatie mislopen. Het is dan ook begrijpelijk dat wordt gezocht naar oplossingen.

Maar aan de vraag hoe het compensatiegat moet worden gerepareerd, gaat een andere vraag vooraf: leidt ieder compensatiegat daadwerkelijk tot een pensioennadeel?
Dat vraagt om een beoordeling van de totale pensioenpositie. Niet alleen de gemiste compensatie telt mee, maar ook de andere positie financiële gevolgen van de transitie. Dat een individu per saldo minder voordeel geniet dan een ander als gevolg van bijvoorbeeld een baanwissel, kwalificeert niet perse als schade die moet worden gecompenseerd.

Voor werkgevers is dat ook relevant bij vertrekregelingen. Neem een gemist compensatiebedrag daarom niet zonder meer over als pensioenschade. Breng eerst de totale pensioenpositie en de gevolgen van de transitie in beeld.