Ondernemers willen groeien. Dat is niet alleen begrijpelijk, maar ook gezond en wenselijk voor de economie. Groei betekent nieuwe kansen, meer werkgelegenheid en innovatie. Maar bij groei horen ook spelregels. Om wat voor soort spelregels gaat het dan? Bijvoorbeeld de regels die gelden wanneer je net een onderneming hebt gekocht en de verkoper daarna opnieuw actief wil worden in dezelfde markt. Dat kan op gespannen voet staan met jouw belangen als koper.
We zien in de praktijk dat de spelregels soms niet worden nageleefd. Ook jouw verzoek aan de andere partij om zich wel aan de spelregels te houden, legt de andere partij naast zich neer. Het starten van een procedure kan dan lonend zijn: als de rechter jou gelijk geeft, stopt de inbreuk op jouw groei. Kortom: een procedure als een investering in groei. Welke (tactische) overwegingen zijn van belang bij een goede kosten-/batenanalyse bij beslissingen over procederen? In deze blog van de reeks Groeipijn lichten we dit toe aan de hand van de situatie dat je net een onderneming hebt gekocht.
Medio april 2026 sluiten we de reeks feestelijk af met een inspirerend event op ons kantoor in Utrecht. Volg onze blogs en meld je nu alvast aan voor ons event.
Uitgangspunt: vrije concurrentie
In het Nederlandse recht geldt dat concurrentie in beginsel is toegestaan. Het is juist een fundament van een gezonde markteconomie dat ondernemers elkaar mogen uitdagen en klanten mogen overtuigen. Om te voorkomen dat de verkoper van een onderneming niet direct de door jouw gekochte en betaalde onderneming gaat afbreken, is gewenst in de koopovereenkomst afspraken te maken om dit te voorkomen.
Maak afspraken in een overeenkomst
Je kunt dan denken aan concurrentie-, relatie- en anti-ronselbedingen. Kort gezegd spreek je dan af dat het de verkoper verboden is om gedurende een aantal jaar binnen het marktgebied van de onderneming dezelfde activiteiten opnieuw te gaan ontplooien, om klanten en leveranciers of goede werknemers over te halen bij jouw onderneming weg te gaan een over te stappen naar de nieuwe onderneming van de verkoper. Gebeurt dat toch, dan moet de verkoper een hoge boete aan de koper betalen. Om daadwerkelijk profijt te hebben van de onderneming waarvoor de verkoper de koopprijs ontvangt, dient de onderneming immers "los te komen” van de verkoper. En dat kost tijd, die de koper behoort te worden gegund.
Wat gebeurt er na het aflopen van dergelijke bedingen of als dit is vergeten?
Ook na afloop van een dergelijk beding (of zonder dat zo’n beding is overeengekomen) kan sprake zijn van onrechtmatige concurrentie. Daarvoor zijn dan wel bijkomende omstandigheden nodig. Immers, het uitgangspunt is dan vrije concurrentie.
Wat zijn de bijkomende omstandigheden?
Volgens onze hoogste rechter is daar sprake van indien stelselmatig en substantieel afbreuk wordt gedaan aan het bedrijfsdebiet van de voormalige contractspartij met hulpmiddelen die hij daartoe vertrouwelijk van de beconcurreerde vennootschap ter beschikking kreeg.
Denk aan het actief overhalen van het sleutelpersoneel om bij de nieuwe onderneming te gaan werken of aan het benaderen van een grotere groep relaties of klanten om met de nieuwe onderneming zaken te gaan doen.
Ook lagere rechters hebben al beslist dat het onzorgvuldig en onrechtmatig is om direct na afloop van het beding een klanten systematisch te benaderen, vertrouwelijke gegevens in te zetten of sleutelfiguren weg te trekken.
💡 Praktische tips voor kopers:
- Onderhandel stevig over de duur en reikwijdte van postcontractuele bedingen. Hoe concreter en langer de bescherming, hoe minder snel je afhankelijk bent van het vangnet van onrechtmatige concurrentie.
- Beschrijf vertrouwelijke informatie expliciet in de koopovereenkomst. Zo is duidelijk welke informatie niet mag worden gebruikt.
- Monitor actief na afloop van het beding of de verkoper relaties of personeel benadert.
- Leg bewijs vast van klantenlijsten, communicatie en marktposities, zodat je in geval van een conflict sterker staat.
- Betaal niet te veel. Hou in de bieding rekening met het concurrentierisico na afloop van het concurrentiebeding, met name en vooral wanneer u koopt van betrekkelijk jonge en ambitieuze ondernemers.
💡 Praktische tips voor verkopers:
- Respecteer de afgesproken periode en wees voorzichtig bij het benaderen van klanten of personeel, ook na afloop van een beding.
- Gebruik alleen algemeen toegankelijke kennis en vermijd het inzetten van specifieke vertrouwelijke bedrijfsinformatie.
- Voorkom systematische benadering van relaties uit de oude onderneming. Een incidenteel contact kan toegestaan zijn, maar structureel afromen is riskant.
- Laat juridisch toetsen of de wijze van marktbenadering onder de reikwijdte van onrechtmatige concurrentie valt.
Toepassing na afloop van een postcontractueel beding
Het gaat er dus niet zozeer om dát iemand opnieuw de dezelfde markt betreedt, maar hoe dit gebeurt. Wordt er fair geconcurreerd of wordt er geprofiteerd van kennis, relaties en middelen die op oneigenlijke wijze zijn verkregen en eerder voor veel geld zijn verkocht aan een ander?
De partij die zich beroept op onrechtmatige concurrentie zal de bijkomende omstandigheden moeten stellen en bewijzen. Het is daarom cruciaal om feiten en omstandigheden zorgvuldig te onderbouwen.
Blijft de conclusie dat afspraken worden overtreden? Dan is het raadzaam om eerst een sommatiebrief te sturen met het verzoek te stoppen met de overtreding. Als er een direct opeisbare boete is afgesproken kan je de boete opeisen. Ook als je (andere) schade hebt geleden, kan je dat claimen.
Vaak komt er dan een gesprek op gang. Een minnelijke oplossing is veelal voor beide partijen de beste oplossing. Als een minnelijke oplossing niet mogelijk is, dan is een gang naar de rechter (of als dat afgesproken is arbitrage of bindend advies) de vervolgstap.
Tijd en geld
Een procedure kost uiteraard tijd en geld. Daarbij geldt dat de uitkomst niet zeker is. Je begint er daarom niet zomaar aan. Echter, een inbreuk laten voortduren heeft ook een sterke negatieve impact op de groei van je onderneming en kan de onderneming zelfs in gevaar brengen.
Er zijn mogelijkheden om een procedure (relatief) goedkoop te starten. Dat kan bijvoorbeeld door het leggen van conservatoir beslag. Dat is een verzoek aan de rechter om beslag te mogen leggen op vermogensbestanddelen. Dat is een laagdrempelige beginstap. De kans is groot dat partijen nadien alsnog om de tafel gaan en spoedig een oplossing bereiken.
Een andere optie is een voorlopig getuigenverhoor. Een voorlopig getuigenverhoor is een juridische procedure bij de rechter om een getuigen onder ede te horen. Dit verhoor kan voorafgaande aan een hoofdprocedure en heeft als doel feiten op te helderen, de kansen in een procedure in te schatten of bewijs te veiligstellen (bijvoorbeeld bij dreigend verlies van getuigen).
Verder geeft het bewijsrecht een drukmiddel. De wet geeft de mogelijkheid om stukken op te vragen bij de andere partij. Als je aan de voorwaarden voldoet moet de andere partij hier gehoor aan geven. Ook het doorzetten van een hoofdprocedure kan helpen. Halverwege een procedure komt de andere partij soms toch in beweging. (Ook) dan is een einduitspraak van de rechter niet nodig.
Kortom: er zijn verschillende mogelijkheden om op een relatief laagdrempelige wijze een procedure te starten. De gedachte ‘een procedure kost veel tijd en geld dus ik begin er niet aan' is te kort door de bocht, zeker in een geval als hier besproken, waarin de belangen groot kunnen zijn.
Conclusie
Groei is een legitieme ondernemerswens, maar bij groei horen ook spelregels. Concurrentie is in beginsel vrij, maar bijkomende omstandigheden kunnen leiden tot aansprakelijkheid wegens onrechtmatige concurrentie. Beter is het daar in de koopovereenkomst vooraf afspraken over te maken. Voor zowel kopers als verkopers geldt daarom: wees bewust van deze grenzen, leg afspraken zorgvuldig vast, handel zorgvuldig in de praktijk en laat dit zo nodig vooraf toetsen. Zo kan gezonde groei voor beiden worden gerealiseerd zonder in een juridische valkuil te vallen.
Als afspraken toch niet worden nageleefd kan een procedure soms nodig zijn. We hebben verschillende laagdrempelige beginprocedures beschreven waarmee jij beter inzicht krijgt in je rechtspositie. Vaak dragen deze procedures ook al bij aan het maken van een beweging naar een minnelijke oplossing waardoor de inbreuken op jouw rechten stoppen.
Meer weten?
Wil je als ondernemer met ons sparren over dit onderwerp? Neem dan contact op met een van onze ondernemingsrechtadvocaten. We helpen je graag verder.
Deze blog is onderdeel van de 'Groeipijn!'-reeks en is geschreven door Sebastiaan Vos. Onze andere blogs lees je hier.
Yaşar Bayram
Vera Rhebergen-Vaags