Menu
JPR Advocaten

Naburige rechten beschermen

De naburige rechten beschermen vele betrokkenen bij een werk, zoals uitvoerende kunstenaars, omroeporganisaties en fonogrammen- en filmproducenten. Naburige rechten zijn nauw verwant aan het auteursrecht. Dat verklaart ook de term ‘naburige’ van de Wet Naburige Rechten. Zo ontstaan naburige rechten ook van rechtswege, kennen zij exploitatierechten en soms ook persoonlijkheidsrechten. Het werk hoeft echter niet altijd beschermd te zijn. Naburige rechten lopen vaak ook samen met portretrechten.

Exploitatierechten

Naburige rechten geven verschillende soorten exploitatierechten aan de naburig rechthebbenden om op te treden tegen inbreuk. Denk bijvoorbeeld aan het recht om reproductie, opname, verspreiding, verhuur en uitleen, (her)uitzending, beschikbaarstelling voor het publiek en andere vormen van (immateriële) openbaarmaking tegen te gaan. Dit verschilt per rechthebbende. Zo hebben uitvoerende kunstenaars en fonogramproducenten niet altijd een verbodsrecht, maar soms alleen een aanspraak op een billijke vergoeding. Daarnaast bestaat niet altijd een aanspraak op persoonlijkheidsrechten.

Rechthebbenden

De Wet Naburige Rechten maakt onderscheid tussen verschillende soorten rechthebbenden:

1. Uitvoerende kunstenaars
Uitvoerende kunstenaars zijn bijvoorbeeld toneelspelers, zangers, musici en dansers. Deze kunstenaars kunnen hun uitvoering van een werk, folklore, variété- of circusnummer of een poppenspel verbieden als zij onder andere geen billijke vergoeding hebben gehad voor hun uitvoering. De artiest kan bijvoorbeeld vorderen dat het muziekfragment niet wordt gepubliceerd zolang de bijdrage van de artiest erin is verwerkt. De hoofdrolspeler in een filmwerk heeft bijvoorbeeld recht op een proportionele billijke vergoeding.

2. Fonogramproducenten
De producent die een fonogram voor het eerst vervaardigt of doet vervaardigen heeft ook naburige rechten. Een fonogram is een geluidsopname van een uitvoering of andere geluiden. De fonogramproducent draagt de financiële verantwoordelijkheid en het exploitatierisico. Afhankelijk van de gebruikswijze van zijn fonogram, kan de fonogramproducent een verbodsrecht of aanspraak op een billijke vergoeding uitoefenen. Fonogramproducenten hebben geen persoonlijkheidsrechten.

3. Filmproducenten
De filmproducent heeft het recht van de eerste vastlegging van films. Dit hoeven geen auteursrechtelijke beschermde films te zijn. Het recht van de filmproducent loopt vaak samen met het filmauteursrecht, maar kent belangrijke verschillen.

4. Omroeporganisaties
Omroeporganisaties zijn instellingen die kort gezegd programma’s verzorgen en onder hun verantwoordelijkheid (doen) uitzenden. Hun naburige rechten beschermen (delen van) radio- of televisieprogramma’s. Deze programma’s hoeven niet altijd auteursrechtelijk beschermd te zijn.

5. Persuitgevers
De DSM-Richtlijn introduceert ook een naburig recht voor publicaties van persuitgevers. Zij kunnen bijvoorbeeld een vergoeding verlangen voor publicatie van hun nieuwsberichten.

Overdracht en licentie

Naburige rechten zijn vatbaar voor overdracht, licenties en erfopvolging. Overdracht en exclusieve licenties vereisen een akte. De wet auteurscontractenrecht is vaak ook van toepassing. Onze advocaten vertellen u hier graag meer over.

Beschermingsduur

Naburige rechten vervallen meestal na 50 jaar, maar soms ook na 70 jaar zijn. Dit hangt af van het publicatiemoment en de publicatiewijze. Zo zijn fonogrammen vaak 70 jaar beschermd.

Beheer door collectieve instellingen

Voor de uitoefening van sommige naburige rechten zijn stichtingen in het leven geroepen. De stichtingen SENA en Norma zorgen onder andere kort gezegd voor de incasso en de verdeling van vergoedingen voor rechthebbenden van hun werkterrein.

Laat u adviseren over naburige rechten

Hebt u vragen over naburige rechten of andere daarbij betrokken intellectuele eigendomsrechten? Onze advocaten intellectueel eigendom adviseren u graag over naburige rechten.

Meer weten over onze dienstverlening?
Neem contact op
Alle advocaten binnen het rechtsgebied Intellectueel Eigendom en ICT
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief: