Menu
JPR Advocaten

Milieuwetgeving

Nederland is een druk land. Veel mensen en bedrijven zijn actief op een relatief klein oppervlak. Hun activiteiten hebben invloed op elkaar en op de natuur om hen heen, invloed die niet altijd gewenst is en soms zelfs schadelijk.

Door te proberen alle activiteiten geografisch een eigen plaats te geven kunnen, via de ruimtelijke ordening en met name bestemmingsplannen, veel problemen voorkomen worden: een drukke uitgaansgelegenheid met veel lawaai moet niet midden in een woonwijk staan en een stal met veel uitstoot van ammoniak niet in een kwetsbaar natuurgebied. Afstand is soms echter niet genoeg om onacceptabele invloed op elkaar en de natuur te voorkomen en soms is die afstand er gewoon niet. Dan zijn beperkende regels met betrekking tot wat mag en niet mag nodig om de leefbaarheid voor mens, dier en plant optimaal te houden en een balans te vinden tussen gebruik en behoud van de leefomgeving. Milieuwetgeving gaat dus uitdrukkelijk niet alleen over natuurbescherming maar ook, en vooral, over het voorkomen van overlast voor de mens.

Milieuwetgeving stelt grenzen aan wat mensen en bedrijven mogen doen maar geeft daarmee naast wat niet mag ook aan wat juist wel mag. Dat is gewenst omdat overlast en onacceptabele gevolgen voor het milieu gaan over wat de veroorzaker doet maar vooral over wat de ander daarvan vindt. Wat voor de een acceptabel is, is dat voor de ander niet. Het is goed als hierover tevoren afspraken zijn gemaakt. Iedereen weet dan op welke basis beslissingen genomen kunnen worden.

Het milieurecht bestrijkt een breed gebied. Hoewel het voor iedereen die binnen Nederland actief is geldt, is het toch vooral gericht op bedrijven. Als zij zich niet aan de regels houden kunnen zij worden gesloten. Een milieuvergunning wordt ook wel eens een “License to operate” genoemd. Soms, bijvoorbeeld bij de verwerking van verontreinigde grond, zijn om een vergunning te krijgen zelfs erkenningen en certificaten nodig.

De normen die bij milieuwetgeving worden gesteld zijn vaak wetenschappelijk onderbouwd en worden steeds meer vanuit Europa aangestuurd. Voordeel hiervan is dat onze ondernemers op gelijke voet kunnen concurreren met hun buitenlandse concurrenten.

Milieuwetgeving is daardoor steeds meer internationaal en veel jurisprudentie komt vanuit “Europa”.
Milieuwetgeving bestaat al sinds lange tijd; de eerste regelgeving die in ons systeem voorkomt stamt van de Napoleontische tijd. De voorloper van de Wet milieubeheer, de Fabriekswet, stamt uit 1875. Met een snel veranderende technologie en een jong, zich ontwikkelend Europees rechtssysteem is het milieurecht wel meer dan welk rechtsgebied dan ook erg dynamisch. De milieuwetgeving verandert in een hoog tempo en is ingewikkeld geregeld.
Naast algemene wetten zoals de Wet Milieubeheer met alle daarop gebaseerde besluiten en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht met de omgevingsvergunningen, zijn er ook erg veel specifieke wetten en regelingen over bijzondere onderwerpen. Te denken valt aan bodembescherming, geluidhinder, luchtkwaliteit.

Bij overlastsituaties ontstaan vaak conflicten tussen burgers en bedrijven. Hoewel hier het civiele recht een rol kan spelen - overlast veroorzaken is een onrechtmatige daad - zal de betreffende burger vaak de overheid, meestal de gemeente, vragen handhavend op te treden. De overheid heeft in beginsel de plicht tot handhaving en kan bij een geconstateerde overtreding alleen in uitzonderingsgevallen hier van afzien. Burgers zullen er vaak ook op toezien dat dit niet gebeurt.
Bij de bescherming van natuurbelangen zal het vaker voorkomen dat niet een burger het initiatief neemt tot ingrijpen maar dat de overheid op eigen initiatief tot ingrijpen komt. Op dit gebied is ook een rol weggelegd voor milieuverenigingen die voor het, in hun statuten neergelegde, belang van natuur en milieu op kunnen komen.

Milieurecht is voor burgers en ondernemers van groot belang. Milieurechtelijke kwesties zijn echter vaak zowel feitelijk als juridisch erg ingewikkeld. De feiten betreffen vaak technisch specialistische onderwerpen en de regelgeving is detaillistisch en veranderlijk. Specialistische rechtsbijstand is, hoewel in het bestuursrecht niet verplicht, wel een vereiste. Dat is vooral het geval waar een partij die relatief bij uitzondering met milieurechtelijke processen geconfronteerd wordt, zoals een bedrijf of een burger, tegenover een ervaren procespartij zoals een overheid of een milieuvereniging komt te staan.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat procedures waarin eisers zich laten bijstaan door een professionele rechtshulpverlener ‘significant vaker leiden tot een gegrond beroep dan procedures waarbij dat niet het geval is’.

Voor ondernemers is compliance aan milieuwetgeving van het grootste belang. Overtredingen kunnen tot gevolg hebben dat het bedrijf door de overheid gesloten wordt. Daarmee is compliance een van de productievoorwaarden geworden. Daarnaast kunnen overtredingen leiden tot boetes en dwangsommen voor het bedrijf en haar bestuurders. Als een overtreding schade tot gevolg heeft, bijvoorbeeld een bodemverontreiniging, leidt dit tot aansprakelijkheid; voor het bedrijf moeilijk, maar ook voor de bestuurder in privé. Zeker redenen om aandacht aan milieuwetgeving te besteden en hierbij gespecialiseerde juridische bijstand in te roepen.

Milieurecht betreft voor burgers vaak hun woon- en leefomgeving. Een milieuovertreding kan hun woongenot maar ook hun gezondheid schaden. Hoewel de financiële waardering hiervan lastig is, is zeker sprake van een te verdedigen belang van grote importantie. Duidelijker wordt dit als de overtreding zich vertaalt in bijvoorbeeld waardedaling van een huis. Voor de burger geldt temeer dat hij zich wel kan verheugen op het ontbreken van de plicht een advocaat in de arm te nemen en de op zichzelf lage kosten van de bestuursrechtprocedure maar dat, vooral als de overheid onwillig is, succes zonder specialistische rechtsbijstand bijna toeval is.

Milieuwetgeving en daarmee samenhangende problemen zijn belangrijk genoeg om een specialist in te schakelen en ingewikkeld genoeg om dat noodzakelijk te maken.

Eigen bedrijfsjuristen hebben soms de specialistische juridische kennis op milieurechtelijk gebied. Niet vergeten moet worden dat het voeren van een procedure een vak op zich is. Daarnaast zal de eigen jurist vaak ook het contact met de betrokken overheden moeten blijven onderhouden. Het is dan minder wenselijk deze dan als partij tegenover de overheid te laten procederen terwijl deze later weer de diplomatieke contacten moet onderhouden. Een externe procesvertegenwoordiger zal de contacten tussen bedrijf en overheid minder onder druk zetten. Binnen het bedrijf heeft de externe advocaat een meer onafhankelijke positie waardoor besluitvorming in gevoelige zaken objectiever kan zijn.

Meer weten over onze dienstverlening?
Neem contact op
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief: