Menu
JPR Advocaten

Auteursrechtbescherming

Een auteursrechtelijk beschermd werk geniet 70 jaar lang bescherming na de dood van de maker of het moment van openbaarmaking. De maker krijgt hierdoor het exclusieve recht tot openbaarmaking en verveelvoudiging bij auteursrechtinbreuk. Het auteursrecht beschermt alleen originele werken. Wanneer sprake is van auteursrechtelijke bescherming, leggen wij hier uit.

Stappenplan auteursrechtbescherming

Voor het bepalen of sprake is van auteursrechtelijke bescherming geldt het volgende stappenplan:

1.Is het een werk van letterkunde, kunst of wetenschap als bedoeld in art. 10 Auteurswet?
2. Is het werk waarneembaar en identificeerbaar?
3. Is het werk uitgesloten van bescherming? Zoals een idee, stijl of techniek?
4. Is het werk origineel en creatief? Daarvoor gebruiken wij de begrippen ‘eigen intellectuele schepping’, ‘persoonlijke noot’, ‘eigen en oorspronkelijke karakter’ en ‘persoonlijke stempel van de maker’.

Stap 1: Is het een werk van letterkunde, kunst of wetenschap?

Art. 10 Auteurswet vereist dat sprake is van een werk van letterkunde, kunst of wetenschap. Als voorbeeld noemt de auteurswet:

‘Onder werken van letterkunde, wetenschap of kunst verstaat deze wet:
1°. boeken, brochures, nieuwsbladen, tijdschriften en andere geschriften;
2°. tooneelwerken en dramatisch-muzikale werken;
3°. mondelinge voordrachten;
4°. choreografische werken en pantomimes;
5°. muziekwerken met of zonder woorden;
6°. teeken-, schilder-, bouw- en beeldhouwwerken, lithografieën, graveer- en andere plaatwerken;
7°. aardrijkskundige kaarten;
8°. ontwerpen, schetsen en plastische werken, betrekkelijk tot de bouwkunde, de aardrijkskunde, de plaatsbeschrijving of andere wetenschappen;
9°. fotografische werken;
10. filmwerken;
11°. werken van toegepaste kunst en tekeningen en modellen van nijverheid;
12°. computerprogramma’s en het voorbereidend materiaal;
en in het algemeen ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst, op welke wijze of in welken vorm het ook tot uitdrukking zij gebracht.’

Stap 2: is het werk waarneembaar en identificeerbaar?

Het auteursrecht beschermt de geestelijke schepping achter een werk. Deze schepping moet wel waarneembaar en identificeerbaar zijn. De maker van een boek kan bijvoorbeeld de verfilming van zijn boek verbieden. De geestelijke schepping is hier namelijk in terug te vinden, zoals de verhaallijn en de personages.

De auteursrechtelijke trekken van een werk moeten volgens het Levola-arrest voldoende en nauwkeurig zijn te identificeren. Zo is smaak niet beschermd omdat dat (nog?) niet te identificeren is. Is het werk niet te identificeren, dan geniet het ook geen auteursrechtelijke bescherming.

Stap 3: is het werk uitgesloten van bescherming?

Het volgende is niet vatbaar voor auteursrechtelijke bescherming:

1. Algemene ideeën
Het auteursrecht beschermt alleen de concrete uitvoering van ideeën. Algemene ideeën, zoals een bedrijfsconcept, genieten geen bescherming. De teksten uit een economieboek mogen bijvoorbeeld niet letterlijk worden overgenomen, maar de theorieën uit dit boek mogen wel op een ander manier worden verwoord. Er geldt een onderscheid tussen vormgeving en inhoud.

2. Stijl
Het auteursrecht beschermt dus geen abstracties. Stijlen zijn te abstract voor bescherming. Denk bijvoorbeeld aan een bepaalde schilderstijl of een muziekgenre.

3. Techniek en functionele aspecten
Het auteursrecht beschermt geen techniek en functionele aspecten van een product. Alleen de vormgeving rondom de techniek kan beschermd zijn. De werking van software is bijvoorbeeld niet beschermd, maar de broncode wel. Techniek geniet bescherming via andere rechtsgebieden, zoals het octrooirecht of als een bedrijfsgeheim.

4. Smaak (en geuren?)
Alhoewel in Nederland de Hoge Raad in het Lancôme/Kecofa-arrest bepaalde dat geuren beschermd zijn, bepaalde het Levola-arrest van het HvJ EU dat smaak niet beschermd is omdat het niet identificeerbaar is. Iedereen ervaart smaak namelijk anders. Mogelijk geldt dezelfde redenering voor geuren en geldt het arrest van de Hoge Raad niet meer.

5. Overige uitzonderingen
De rechtspraak geeft soms aanvullende uitzonderingen, zoals voetbalwedstrijden. Ook de wet kent nog uitzonderingen, zoals bij rechterlijke uitspraken (art. 11 Auteurswet).

Stap 4: is het werk origineel en creatief?

Zijn alle stappen doorlopen, dan volgt nog de toetsing of het werk oorspronkelijk is. Het werk moet origineel en creatief zijn. De EU-rechtspraak spreekt over een ‘eigen intellectuele schepping’ met een ‘persoonlijke noot van de maker’. Dit is bepaald in de arresten Infopaq I en Painer. In Nederland vertalen wij deze begrippen als een eigen oorspronkelijke karakter met een persoonlijke stempel van de maker. Deze begrippen vatten zich als volgt samen:

1) Eigen en oorspronkelijk karakter
Het werk mag niet ontleend zijn aan andermans werk. Met andere woorden: men mag andermans werk niet zomaar kopiëren of bewust licht aanpassen. Het werk is zelf bedacht door de maker.

2) Persoonlijke stempel van de maker
De maker heeft creatieve keuzes gemaakt, waardoor een origineel werk tot stand komt. Het moet dus echt creatief zijn. Iets wat banaal of triviaal is, krijgt geen auteursrechtelijke bescherming. Iets wat alledaags is, is niet creatief. Getoetst wordt in hoeverre creatieve keuzes nog mogelijk zijn en wat de maker daadwerkelijk voor creatiefs toevoegt.

Ook moet een mens creatieve keuzes maken. Foto’s van dieren die selfies maken, zijn bijvoorbeeld niet beschermd.

Andere belangrijke info over auteursrechtelijke bescherming:

  • Men hoeft zich niet bewust te zijn van een schepping. Een werk kan ook onbewust tot stand komen, zoals het geval was bij de tapes van Willem Endstra.
  • Een combinatie van onbeschermde elementen kan ook een beschermd werk zijn. Dit bepaalde de Hoge Raad in het Trip Trapstoel-arrest.
  • Voor logo’s in merken is auteursrechtbescherming mogelijk.

Ontstaan en duur auteursrechtelijke bescherming

Het auteursrecht ontstaat vanaf het moment van openbaarmaking. Deze bescherming duurt voort tot 70 jaar na de dood van de maker of na het moment van openbaarmaking. Er zijn geen verdere formaliteiten vereist, zoals registraties of het gebruik van een copyright-teken (©). Wel adviseren wij om bewijs te bewaren hoe een werk is gemaakt. Dit kan bijvoorbeeld door iets vast te leggen bij de notaris of een i-depot te verrichten.

Vragen over auteursrechtbescherming?

Twijfelt u of iets auteursrechtelijk beschermd is of niet? Neemt u dan contact op met onze advocaten intellectueel eigendom.

Meer weten over onze dienstverlening?
Neem contact op
Alle advocaten binnen het rechtsgebied Intellectueel Eigendom, ICT en Privacy
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief: