Menu
JPR Advocaten

Product recall: waar moet u rekening mee houden?

Door een combinatie van onder meer complexere productieprocessen, geavanceerde onderzoek- en testmethodes en verregaande bevoegdheden voor toezichthouders neemt het aantal product recalls toe. Dit artikel gaat in hoofdlijnen in op de product recall en de mogelijkheid om de schade die volgt uit de recall te verzekeren.

Wat is een product recall?

Een product recall kan in algemene termen worden gedefinieerd als het geheel van maatregelen dat erop gericht is gericht onveilige producten terug te halen uit de handelsketen en bij de eindgebruikers. Onderscheid kan worden gemaakt tussen een stille recall en een publieke recall. Bij een stille recall (ook wel withdrawal) genoemd, wordt het mogelijk onveilige product uit de handelsketen genomen voordat het de eindgebruiker, de consument, heeft bereikt. In geval van een publieke recall heeft het onveilige product de consument al bereikt en dient het product in principe uit de handel te worden genomen.

Product recalls kunnen worden verdeeld in twee categorieën: food en non-food.
In dit artikel wordt ingezoomd op de food recall.

ALV voor de hele keten

Voor levensmiddelen is sinds 2002 de Algemene Levensmiddelen Verordening (ALV) van kracht. De ALV is van toepassing op alle stadia van de productie, verwerking en distributie van levensmiddelen.

De begrippen ‘levensmiddelbedrijf’ en ‘exploitant van een levensmiddelenbedrijf’ zijn in de ALV ruim gedefinieerd. De ALV heeft hierdoor een ruim toepassingsbereik. Onder meer supermarkten en restaurants vallen onder het toepassingsbereik. De belangrijkste verplichting uit de ALV is de verplichting van exploitanten van levensmiddelen bepaalde levensmiddelen direct uit de handel te nemen als zij redenen hebben aan te nemen dat die levensmiddelen niet voldoen aan de voedselveiligheidsvoorschriften (art. 19 ALV). Daarnaast is artikel 14 ALV relevant, waarin wordt aangegeven in welke gevallen een levensmiddel als ‘onveilig’ moet worden aangemerkt.

Ongeschikt voor consumptie

Het in de handel brengen van ‘onveilige’ levensmiddelen is verboden. Een levensmiddel wordt als onveilig bestempeld als het ofwel schadelijk is voor de gezondheid, ofwel ongeschikt is voor menselijke consumptie. Een levensmiddel wordt als ongeschikt beschouwd als het onaanvaardbaar is voor menselijke consumptie. Denk daarbij aan een product dat een onaanvaardbare smaak heeft of dat niet is voorzien van de juiste etikettering. Een onveilig levensmiddel brengt dus niet altijd een gezondheidsrisico met zich. Hier wordt in de juridische literatuur kritisch tegenaan gekeken. Het is immers vreemd dat voedsel dat niet per definitie schadelijk is voor de gezondheid, toch als juridisch onveilig wordt bestempeld .

Schadelijk voor de gezondheid

Een levensmiddel wordt als schadelijk voor de gezondheid beschouwd als het gebruik hiervan op korte of lange termijn een negatief effect heeft op de gezondheid van degene die het consumeert. Denk bijvoorbeeld aan glutenvrije producten waar onbedoeld gluten in terecht zijn gekomen. Of, het meer klassieke voorbeeld, producten waar tijdens het productieproces stukjes glas of metaal in zijn gekomen. Voor diervoederbedrijven geldt dat de schadelijkheid zowel de dieren kan betreffen die het voer eten, als de mensen de producten eten die van deze dieren afkomstig zijn, zoals melk, kaas, eieren of vlees. Denk aan de fipronil-affaire.

Exploitant is in eerste instantie verantwoordelijk

Uitgangspunt onder de ALV is dat de verantwoordelijkheid bij de exploitant ligt om te bepalen of een onveilig levensmiddel ‘schadelijk’ is voor de gezondheid of ‘ongeschikt’ is voor consumptie. Als sprake is van een schadelijk en/of ongeschikt levensmiddel, of als dit wordt vermoed, dan dient de exploitant dit onverwijld te melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteiten (NVWA). Verder is artikel 18 ALV van belang. Dat artikel bepaalt dat levensmiddelen in alle stadia van productie, verwerking en distributie traceerbaar moeten zijn. Let op: deze verplichting rust ook op importeurs die levensmiddelen invoeren in de EER. Het niet nakomen van de door de ALV verplicht gestelde traceerbaarheid kan leiden tot handhavend optreden van de NVWA, onder meer door middel van het opleggen van boetes.

Een product recall brengt in de regel hoge kosten met zich. Naast de kosten voor het terughalen van de producten, moet gedacht worden aan kosten voor het waarschuwen van consumenten, het opzetten van een klantencontactcentrum, maar ook gederfde winst en kosten gemoeid met het herstel van reputatie kunnen als schade worden aangeduid.

Schadebeperkende maatregelen:

Voorafgaand aan de recall

  • Een goed ingerichte organisatie;
  • Opstellen van duidelijk procedures;
  • Zorgen dat werknemers bekend zijn met de procedures en hiernaar handelen;
  • Duidelijk crisisplan (onder meer de samenstelling en taakverdeling van crisisteam en gegevens van interne en externe adviseurs, zoals mediawoordvoerders en juridische adviseurs, de NVWA, verzekeraars en/of verzekeringsmakelaars);
  • Werkbaar klachtensysteem inrichten in samenwerking met afnemers en verkopers.


Tijdens de recall

  • Spoedig mogelijk achterhalen van de oorzaak van de (mogelijke) onveiligheid van het levensmiddel;
  • Informeren van werknemers, leveranciers, afnemers, verzekeraar;
  • Informeren van consumenten;
  • Het informeren van de NVWA.


Let op: betrek de ingeschakelde experts en de verzekeraar bij het contact met de NVWA. Verder is het van belang om de afspraken met NVWA schriftelijk vast te leggen. Dekking onder de verzekering kan namelijk afhankelijk zijn van specifieke instructies die door de NVWA zijn gegeven.

Na de recall

  • Evaluatie van de uitgevoerde recall ter verbetering van het proces voor een onverhoopte volgende keer. Een evaluatie dient zowel op productniveau als op procesniveau plaats te vinden.


Na de uitgevoerde recall dient de schade worden afgewikkeld.

Verzekeren van recall-schade

Hoewel productaansprakelijkheid over het algemeen is meeverzekerd op een Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB), geldt dat niet voor alle schade en kosten die verband houden met een product recall.

Een AVB verzekert bedrijven tegen personenschade en zaakschade van derden. Dat betekent dat in de regel dekking bestaat voor aansprakelijkheid voor schade van derden die is ontstaan door het consumeren van onveilige producten of die het gebrekkige product heeft veroorzaakt aan zaken van derden. Dit zijn de zogenaamde ‘third party’ recallkosten. Niet gedekt onder de AVB zijn de zogenaamde ‘first party’ recallkosten; de kosten van eigen schade, zoals schade aan het eigen product, kosten voor het terughalen van mogelijk onveilige producten en kosten voor herstel of vervanging Met name bedrijven die werkzaam zijn in de voedsel- of diervoederindustrie doen er goed aan om de verzekerbaarheid van dergelijke eigen schade via de productcontaminatieverzekering te onderzoeken. Deze verzekering dekt zowel ‘first party’ recallkosten als ‘third-party’ recallkosten. Dekking van de ‘first-party’ kosten zou ook verkregen kunnen worden door de AVB met een ‘recall clausule’.

Beperkingen

Verzekeraars zullen de dekkingsomvang van recall-gerelateerde schade veelal in de polisvoorwaarden beperken. Daarom zal een uitgebreide en gedetailleerde lijst van (on)verzekerde gebeurtenissen in de polisvoorwaarden worden opgenomen. Daarnaast wordt dekking vaak begrensd in tijd en door eigen risico. Vaak wordt ook een gemaximeerde verzekerde som per gebeurtenis of per jaar opgenomen.

Een apart vermeldenswaardige clausule is de ‘Governmental recall-clausule’. In deze clausule wordt vastgelegd dat alleen dekking onder de polis is, indien de NVWA als bevoegde autoriteit een ambtelijk bevel tot het terugroepen van producten heeft afgegeven of een dergelijk bevel redelijkerwijs te verwachten is. Het is lastig om te beoordelen of en wanneer een ambtelijk bevel ‘redelijkerwijs te verwachten is.’ Daarbij komt dat de ALV exploitanten dan verplicht om de levensmiddelen onmiddellijk uit de handel te nemen.
Discussies achteraf kunnen worden voorkomen door de acties in goed onderling overleg af te stemmen met de NVWA en de verzekeraar. Juridisch adviseurs kunnen hier hun toegevoegde waarde bewijzen. Exploitanten worden door een recall vaak overvallen. Juridisch adviseurs kennen het speelveld en de regels en zij kunnen zo een brug slaan tussen de exploitant, de NVWA en de verzekeraars.

Wilt u meer weten neemt u dan contact op met Flip van Huizen, Manon Pluymen of Ruurd van Eck.

Webinar over recall

Onlangs heeft Ruurd van Eck een webinar gegeven met als onderwerp Voedselveiligheid; verantwoording en aansprakelijkheid. Bekijk het webinar.

Meer artikelen over voedselveiligheid en recall vindt u hier:

https://www.jpr.nl/actueel/nieuws/recall-in-de-voedsel-en-diervoedersector-producent-is-altijd-aansprakelijk
https://www.jpr.nl/actueel/nieuws/listeria-hoe-is-de-voedselveiligheid-geregeld
https://www.jpr.nl/actueel/nieuws/aansprakelijkheid-van-de-nvwa-na-fipronilbesmetting
https://www.jpr.nl/actueel/nieuws/een-vreemde-snuiter-in-uw-fabriek-wat-u-moet-en-mag-bij-toezicht-nvwa
https://www.jpr.nl/actueel/nieuws/veilig-voedsel-ook-een-juridisch-probleem

Meer weten over onze dienstverlening?
Neem contact op
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief: