Menu
JPR Advocaten

Erfrecht

U zoekt informatie over erfrecht, of u zoekt een advocaat erfrecht om uw vragen te beantwoorden op het gebied van het erfrecht? Dan bent u hier aan het juiste adres. JPR advocaten beschikt over een team van gespecialiseerde familierecht-advocaten met een ruime ervaring op het terrein van het erfrecht.

U bent erfgenaam

Na het overlijden van een familielid of dierbare kunt u als erfgenaam betrokken zijn bij de afwikkeling van de erfenis. Het kan zijn dat u als familielid, broer of zus, kind of kleinkind, betrokken bent, of als (langstlevende) echtgenoot, stiefkind of huisgenoot. Misschien had u met de overledene een of meer kinderen samen. Of misschien bent u in het testament benoemd tot erfgenaam omdat u een speciale band had met de overledene. In al die gevallen kunt u te maken krijgen met het erfrecht. Hoe de nalatenschap moet worden afgewikkeld volgt in beginsel uit het testament. Als de overledene geen testament heeft, dan wordt de nalatenschap afgewikkeld conform de Wet.

Verklaring van erfrecht

Als u erfgenaam bent kunt u bij de notaris een verklaring van erfrecht laten opmaken. Deze erfrechtverklaring geldt als bewijs dat u erfgenaam bent. Dit kunt u nodig hebben om o.a. de bankzaken voor de overledene te regelen. In de erfrechtverklaring staat ook overige informatie, zoals wie de executeur is, of sprake is van vruchtgebruik et cetera.

Testament

In een testament, ook wel: uiterste wilsbeschikking, staan de wensen van de overledene beschreven voor na zijn overlijden. Hoe hij wil worden begraven, wie zijn erfgenamen zijn, en op welke wijze de nalatenschap verder dient te worden afgewikkeld. De erflater benoemt in zijn of haar testament in elk geval een of meerdere erfgenamen die hem na zijn dood opvolgen. Diegene wordt de nieuwe eigenaar van zijn of haar bezittingen en schulden. De erflater kan daarnaast ook een specifiek goed, zoals bijvoorbeeld een auto of een bepaald geldbedrag, na zijn overlijden nalaten aan een persoon of instelling. Dat noemen we een legaat.

Als de persoon die het testament laat opmaken niet goed in staat is zijn wil te verklaren, bijvoorbeeld door een geestelijke stoornis, dan is het testament nietig. Dat betekent dat het testament geen waarde heeft. Als sprake is van bedreiging of bedrog kan het testament worden vernietigd. Vernietiging kan ook als het testament een persoon bevoordeelt die professioneel bij de individuele of geestelijke verzorging van de overledene betrokken was. Een arts-behandelaar of de directeur van de instelling waar de overledene werd verpleegd kunnen derhalve geen voordeel halen uit de nalatenschap van hun patiënt. In beginsel zal de notaris zich er bij het opmaken van het testament van vergewissen of de persoon die de akte laat opmaken zijn eigen wil verklaart zonder dat sprake is van bovengenoemde omstandigheden. Hij zal hem ook wijzen op eventuele onmogelijkheden.

Testamentair executeur

Ook wordt er in het testament meestal een persoon of instelling benoemd die zich zal bezighouden met de afwikkeling van de nalatenschap. Dat heet een (testamentair-)executeur. Deze executeur heeft tot taak de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden van de nalatenschap te vol-doen. Vaak krijgt de executeur ook nog andere taken van de erflater, die staan dan expliciet vermeld in het testament. Er moet immers veel geregeld worden na iemands overlijden. Als eerste natuurlijk de begrafenis, maar denk ook aan het betalen van rekeningen, het opzeggen van diverse contracten (huur, krant, lening) en het verkopen van bezittingen om schulden af te lossen. De executeur zal zorgen voor een verdeling van de goederen van de overledene onder de erfgenamen.

Erfgenamen volgens de Wet

Als er geen testament is opgemaakt zal de nalatenschap moeten worden afgewikkeld volgens de Wet. Het erfrecht staat beschreven in boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Daarin staat allereerst wie de erfgenamen zijn. In Nederland kennen wij een zogenaamd “Parenteel” stelsel. Dat houdt in dat sprake is van een zekere rangorde van erfgenamen die in volgorde van belangrijkheid in de Wet worden ge-noemd. De aanwezigheid van een erfgenaam in een hogere categorie sluit erven in een lagere categorie uit. Erfgenaam zijn achtereenvolgens:

a. de echtgenoot en de kinderen
b. de ouders, broers en zussen
c. de grootouders
d. de overgrootouders

Diegenen die samen in een categorie worden genoemd erven voor gelijke delen. Als er geen sprake is van erfgenamen in categorie a gaat men naar categorie b, enzovoorts. Als sprake is van vooroverlijden van een erfgenaam erven zijn bloedverwanten bij plaatsvervulling. Als een moeder overlijdt erft haar echtgenoot samen met de kinderen. Als een van die kinderen is vooroverleden krijgen de (klein)kinderen het deel van hun overleden ouder. Ouders erven ieder tenminste een kwart, ongeacht het aantal zussen en broers. Als er sprake is van twee ouders, drie broers en twee zussen erven de broers en zussen dus ieder 1/10-de deel.

Wettelijke verdeling

Sinds 2003 geldt in het erfrecht dat, indien de overledene was gehuwd of een Geregistreerd partnerschap had, de langstlevende echtgenoot alle goederen van de nalatenschap krijgt toebedeeld, onder de verplichting om alle schulden voor zijn rekening te nemen. Onder goederen wordt verstaan alles wat de overledene bezat aan spullen, rechten, vorderingen. Dit wordt de wettelijke verdeling genoemd. Een kind verkrijgt van rechtswege als erfgenaam een niet-opeisbare geldvordering op de langstlevende. Betaling van dit kindsdeel hoeft pas plaats te vinden na overlijden van de langstlevende of als deze failliet gaat of in de schuldsanering terecht komt. De vordering wordt jaarlijks vermeerderd met de wettelijke rente, voor zover de wettelijke rente hoger ligt dan 6% per jaar. Overigens mag de langstlevende wel eerder betalen, maar dit kan niet worden afgedwongen. Ook al heeft de langstlevende de erfenis niet nodig om van te leven, dan nog kan uitbetaling niet worden afgedwongen. De erflater kan de toepassing van de wettelijke verdeling bij testament uiteraard uitsluiten of aan voorwaarden verbinden. Het opeisen van het kindsdeel in andere dan in de Wet of in het testament genoemde gevallen is in de praktijk meestal zinloos.

Wilsrechten I

In de wettelijke verdeling schuilt het gevaar dat familiestukken wegvloeien naar de stieffamilie omdat het kind alleen recht heeft op een bedrag in geld. Niet uit te sluiten valt dat het kind bepaalde goederen die aan zijn familie toebehoren zodoende niet meer terugziet. Om dit gevaar in te dammen worden aan het kind zogenaamde ‘wilsrechten’ toegekend, waarmee deze een claim op de goederen van de nalatenschap kan leggen. Hij kan deze goederen opeisen. In de Wet wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen een vordering op een ouder en een vordering op een stiefouder. Als de langstlevende ouder gaat hertrouwen kan het kind eisen dat aan hem goederen in eigendom worden overgedragen voor een bedrag ter grootte van zijn niet-opeisbare vordering met rente. De ouder mag in dat geval de goederen nog wel blijven gebruiken (vruchtgebruik). Ditzelfde recht heeft het kind te allen tijde jegens de stiefouder, zelfs zonder dat sprake is van een nieuw huwelijk.

Wilsrechten II

De vordering van het kindsdeel wordt opeisbaar bij overlijden van de langstlevende ouder. Als die ouder opnieuw gehuwd was kan het kind ook wilsrechten uitoefenen jegens deze nieuwe langstlevende echtgenoot. Hij hoeft dan geen genoegen te nemen met een uitkering in geld, maar kan dan vragen om goederen aan hem over te dragen ter waarde van zijn erfdeel met rente. Hetzelfde geldt na overlijden van de langstlevende stiefouder; diens erfgenamen zijn verplicht tot betaling, maar kunnen ook worden gedwongen in plaats daarvan goederen aan het kind te leveren.

Kind onterfd

Als de erflater kinderen heeft kan hij volgens het erfrecht een of meerdere kinderen onterven. Dat betekent echter niet dat het onterfde kind niets krijgt. Hij is dan weliswaar geen erfgenaam, maar houdt altijd recht op zijn ‘legitieme portie’; het minimale wettelijke erfdeel. Die legitieme portie is een breukdeel van het erfdeel waarop hij als erfgenaam recht op zou hebben gehad, namelijk de helft daarvan. Echter, niet de helft van alles wat er is ten tijde van het overlijden, maar de helft van wat er had kunnen zijn als de erflater nooit enig bedrag zou hebben weggeschonken. Die berekening is vaak niet eenvoudig te maken en vergt onderzoek. Het maken van een dergelijke berekening wordt ook bemoeilijkt door tegenstrijdige belangen van de verschillende erfgenamen. U hebt als legitimaris volgens het erfrecht echter recht op volledige informatie om de berekening te kunnen maken. De mogelijkheid om aanspraak te maken op de legitieme portie vervalt na vijf jaar. Dit recht vervalt ook als de erfgenaam een termijn heeft gesteld aan de legitimaris om kenbaar te maken of de legitieme wel of niet wordt opgeëist, en die termijn verstrijkt.

Wanneer hebt u een advocaat erfrecht nodig?

Als er geen problemen zijn bij de afwikkeling van de erfenis kunt u alles zelf regelen of de hulp inschakelen van een notaris. Als zich een probleem of onenigheid voordoet hebt u daarbij een advocaat nodig. Het komt voor dat u onenigheid krijgt met de executeur. Bijvoorbeeld als de executeur een of meer goederen wil verkopen en u bent het daarmee niet eens. Het komt ook voor dat er geen overeenstemming wordt bereikt tussen erfgenamen over een eerlijke verdeling. Misschien hebben uw broers en zussen in het verleden een of meer schenkingen ontvangen van uw ouders, of heeft een van hen het ouderlijk huis of het bedrijf van uw ouders voor een lage prijs overgenomen. Ook wanneer u als kind bent “onterft” kan het zijn dat u het niet eens bent met de berekening van de ‘legitieme portie’. Er kan ook een situatie ontstaan waarbij de nieuwe partner van uw vader of moeder tot erfgenaam is benoemd, en u als kind genoegen moet nemen met een vordering die niet opeisbaar is, terwijl u aanspraak wilt maken op bepaalde stukken uit de familie.

De advocaten van JPR zijn specialist in het adviseren welke wegen u het beste kunt bewandelen. Wij kunnen u vertegenwoordigen bij gesprekken met andere erfgenamen of bij de notaris. Wij kunnen indien nodig een procedure starten om uw erfdeel door de rechter te laten vaststellen. Of juist een procedure voor u voorkomen door in gesprek te gaan met de andere partij(en).

Meer weten over onze dienstverlening?
Neem contact op
Alle advocaten binnen het rechtsgebied Erfrecht
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief: