Menu
JPR Advocaten

De coöperatie in crisistijd

Geschreven op 6 juni 2013  •  Auteur: Marjolein van Leeuwen
De coöperatie in crisistijd

(Dit artikel is opgenomen in 'Kijk Op Oost-Nederland', juni 2013).

In de media verschijnt de laatste tijd regelmatig het bericht dat de coöperatie op dit moment, juist in crisistijd, ongekend populair is. Dat is bijzonder, omdat de coöperatie lange tijd een wat oubollig en stoffig imago had. Wat is de coöperatie eigenlijk en waarom is die rechtsvorm juist in deze tijd zo populair?

De coöperatie is een vereniging die krachtens met haar leden gesloten overeenkomsten, voorziet in stoffelijke behoeften van haar leden. Hoe werkt dat in de praktijk? Neem de melkboer. De melkboer heeft koeien die hij melkt, maar kan de melk niet massaal verkopen omdat het verpakken hem dan teveel kost. De melkboer sluit zich als lid aan bij een coöperatie, waar meerdere melkboeren bij aangesloten zijn. Iedere melkboer betaalt een instapbedrag aan de coöperatie, mogelijk een jaarlijkse bijdrage en contributie. De coöperatie sluit met de melkboer een overeenkomst waarbij wordt afgesproken dat de coöperatie melk bij de melkboer op komt halen en zorgt dat de melk wordt verpakt in pakken. De voorwaarden waaronder die overeenkomst wordt gesloten zijn voor de melkboer zo goed mogelijk, want juist de melkboeren die lid zijn van de coöperatie hebben ook zeggenschap in de coöperatie. De pakken melk worden door de coöperatie verkocht en de melkboer ontvangt het met de coöperatie overeengekomen deel van de opbrengst. Juist doordat de melkboeren samen zijn verenigd in de coöperatie en zij daarin gezamenlijk de zeggenschap uitoefenen, kan op deze wijze een gezamenlijk voordeel worden bereikt.
Een ‘win-win situatie’ dus!

Nu is het zo dat ik een redelijk ‘gangbaar’ voorbeeld heb genomen voor de uitleg van de coöperatie. Eén van de bekendste en grootste coöperaties van Nederland, Friesland Campina, werkt op deze manier. Men denkt al snel aan de financiële sector (Rabobank) en de agrarische sector als wordt gesproken over de coöperatie. De coöperatie biedt echter in veel meer sectoren dan de financiële en agrarische sector een uitkomst. Zo heeft zich juist de afgelopen jaren een ontwikkeling voorgedaan waaruit bleek dat de coöperatie helemaal niet meer stoffig en oubollig is, maar een meer trendy en hippe rechtsvorm is. Mijn branche, de juridische dienstverlening, bleek ook groot fan van de coöperatie. Advocatenkantoren, waaronder ook ons eigen kantoor, JPR Advocaten coöperatief u.a., kozen massaal voor de rechtsvorm coöperatie. Waarom? Omdat het fiscale voordelen heeft en de rechtsvorm bovendien meer vrijheid biedt om interne regelingen vorm te geven. Zo kleven aan de rechtsvorm coöperatie namelijk weinig dwingendrechtelijke wettelijke bepalingen ten aanzien van stemrecht en winstrecht. Bovendien is toe- en uittreding bij een coöperatie veel eenvoudiger omdat het in feite om een lidmaatschap gaat en dus geen notariële akte vereist is bij mutaties in de deelnemers. De coöperatie is dus een heel soepele rechtsvorm die voor haar leden erg veel slagkracht met zich meebrengt. Naast de advocatuur, is het aantal coöperaties in de branches zorg, ICT en duurzame energie bijvoorbeeld ook toegenomen.

Tijdens de crisis is gebleken dat de coöperatie standvastig is en de crisis goed doorstaat. Zo heeft de Rabobank in tegenstelling tot andere, niet coöperatieve banken, tot nu toe nog geen overheidssteun nodig gehad om de crisis door te komen. Ook de coöperatieve zorgverzekeraars schijnen het beter te doen dan de niet coöperatieve zorgverzekeraars. De reden hiervoor zal zijn gelegen in het feit dat de leden die zeggenschap hebben over de coöperatie, tevens de klanten van de coöperatie zijn. De leden zijn zich er immers bewust van dat het beleid van de coöperatie direct invloed heeft op de leden zelf als klant. Dat maakt dat er veelal minder risicovol wordt geopereerd dan in ondernemingen die in een rechtsvorm als een B.V. of N.V. zijn gegoten. Immers, het gaat niet om ‘snel geld’, het gaat om het handhaven van de coöperatie, want daar hebben alle leden belang bij.

Een relatief nieuw verschijnsel in ‘coöperatieland’ zijn de ZZP-netwerken. ZZP’ers verenigen zich in een coöperatie die zowel een commerciële als een ideële doelstelling heeft. Zo delen de ZZP’ers bijvoorbeeld kennis en ervaring. De ZZP’ers zijn verbonden aan elkaar en genieten daar de voordelen van, maar ze hebben hun onderneming niet ingebracht en blijven dus zelfstandig. Het biedt dus ook voor de ZZP’ers, net als voor de melkboeren in het voorbeeld dat ik eerder gaf, een win-win situatie.

Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd is de coöperatie bezig met een opmars. Vorig jaar (2012) werd door de Verenigde Naties zelfs uitgeroepen tot het jaar van de coöperatie. Het doel daarvan was om de coöperatie wereldwijd onder de aandacht te brengen. De coöperatie belooft meer terrein te gaan winnen en een steeds populairdere rechtsvorm te worden. Mocht het dus zo zijn dat u er over denkt om met één of meer partners een onderneming op te richten, houdt deze rechtsvorm dan in gedachten en laat u zich dan vooral niet weerhouden door het stoffige en oubollige imago. De coöperatie is trendy, hip en crisisbestendig.


Marjolein van Leeuwen
Mr. M. van Leeuwen

Marjolein van Leeuwen is advocaat bij JPR Advocaten in Doetinchem en werkzaam in het Ondernemingsrecht. Haar specialisaties binnen dit rechtsgebied zijn: vennootschapsrecht, fusies en overnames en contracten- en procesrecht. Marjolein is sinds 2007 actief als advocaat.

Contact opnemen met JPR

Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief: