19-10-2011
Inhoud:
Na de inwerkingtreding van de Wet kraken en leegstand op 1 oktober 2010, leek het er voor eigenaren van gekraakte woningen en gebouwen even op dat hun panden op grond van het strafrecht snel en eenvoudig zouden kunnen worden ontruimd. Maar er kwam toch weer een kink in de kabel. Wat is één jaar na deze wet de stand van zaken en hoe kan een eigenaar met krakers omgaan?
Voor de Wet kraken en leegstand
Eigenaren hebben van alles geprobeerd om krakers te ontruimen, allereerst met de stelling dat krakers inbreuk maakten op het eigendomsrecht. Een stelling die door krakers werd weerlegd met een beroep op het feit dat eigenaren misbruik van hun eigendomsrecht maakten door het pand leeg te laten staan. Ook de strafrechtelijke weg bleek geen succes. Na een aantal keer geprobeerd te hebben krakers te vervolgen wegens ‘huisvredebreuk’, besliste de Hoge Raad in 1971 dat daarvan slechts sprake kan zijn indien het pand ook daadwerkelijk als woning in gebruik is. Naar aanleiding van deze beslissing heeft de wetgever getracht om kraken wel strafbaar te maken. Een eerste gedeeltelijke oplossing kwam in 1993, toen in het Wetboek van Strafrecht werd opgenomen dat het kraken van panden strafbaar is indien het nog geen jaar leeg staat. De kraakbeweging bood echter tegenwicht, door met een beroep op Grondwet en EVRM (Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden) te stellen dat zij ‘huisrecht’ hebben, zelfs wanneer zij een gekraakt pand bewonen. De Hoge Raad heeft in 2007 beslist dat deze stelling van de krakers juist is, gevolgd door een uitspraak in 2009 waarin de Hoge Raad besliste dat krakers niet ontruimd mogen worden als zij zich terecht op huisrecht beroepen. Dit zelfs in het eerste jaar na leegstand.
De Wet kraken en leegstand
Naar aanleiding van bovenstaande arresten moest de wetgever weer aan het werk om ervoor te zorgen dat krakers ontruimd kunnen worden. Dit gebeurde met het voorstel voor de Wet kraken en leegstand. Deze Wet is in werking getreden op 1 oktober2010. Indeze nieuwe wettelijke regeling is de bevoegdheid van de Officier van Justitie om krakers op grond van het Wetboek van Strafrecht te ontruimen, uitdrukkelijk geregeld. Overigens niet alleen gedurende het eerste jaar van leegstand, maar ook daarna.
Werkt de Wet kraken en leegstand?
Of de Wet gaat werken is nog maar de vraag. Krakers hebben namelijk opnieuw een beroep gedaan op het EVRM. Dit keer met de stelling dat zij vóór een ontruiming door de Officier van Justitie de gelegenheid dienen te hebben om aan de rechter voor te leggen of de Officier van Justitie in de concrete omstandigheden van het geval van zijn bevoegdheid geen misbruik maakt. Een dergelijke toetsing waarin de Wet kraken en leegstand niet voorziet. De gerechtshoven van Amsterdam en Den Haag hebben reeds beslist dat krakers een dergelijk recht niet kan worden onthouden. Het wachten is nu op een uitspraak van de Hoge Raad ook over deze vraag.
Hoe ondertussen te handelen?
Het lijkt verstandig om bij een voorgenomen ontruiming door de Officier van Justitie de krakers voordien, bijvoorbeeld met een deurwaardersexploot, de ontruiming aan te kondigen met daarbij de aanzegging dat de krakers zich tot de civiele kort gedingrechter kunnen wenden, wanneer zij zouden menen dat sprake is van misbruik door de Officier van Justitie van zijn recht op ontruiming. Met een dergelijke aanzegging lijkt aan de eisen van het EVRM te zijn voldaan. JPR Advocaten helpt u hier graag bij.
Anton Gijselhart is advocaat bij JPR Advocaten in Deventer en lid van de vakgroep Huurrecht.